Человеческие ресурсы: определение, управление, особенности. Управление человеческими ресурсами в организации

Человеческие ресурсы представляют собой потенциальные возможности человека в плане трудовой, умственной или физической деятельности. Определение понятия Человеческие ресурсы — это определенная совокупность качеств и характеристик человека, которая характеризует его способность к деятельности определенного рода. Кроме того, стоит отметить, что данное понятие может рассматриваться в контексте отдельно взятой организации, региона или же государства в целом. Человеческие ресурсы могут быть рассмотрены с нескольких точек зрения. Так, довольно большой интерес представляет индивидуальный потенциал отдельно взятого человека. Если рассматривать данное понятие в контексте коллектива, то речь пойдет о социально-психологическом аспекте. Если же нужно определить совокупный потенциал общества в целом, то говорят о социологическом исследовании.

Управление человеческими ресурсами. Поскольку функционирование любого предприятия основано на человеческом факторе, то появляется объективная необходимость в регулировании данного процесса. Управление человеческими ресурсами ставит своей целью наиболее эффективное использование труда персонала с целью получения максимальной экономической выгоды. Этот процесс основан не только на умении организовать коллектив с количественной и качественной точки зрения, но также и на умении использовать психологические приемы. Каждый менеджер должен быть готовым к тому, что руководство персоналом — это более сложный процесс, чем управление технологической частью производства. Это связано с высокой вероятностью возникновения конфликтных ситуаций как по рабочим, так и по личным вопросам.
Человеческие ресурсы и персонал Довольно часто при осуществлении практической деятельности по управлению кадрами граница между понятиями персонала и человеческих ресурсов несколько размывается. Тем не менее это не совсем одно и то же, а потому стоит четко знать разницу между ними. Так, говоря о кадрах, стоит отметить, что к ним относятся только те люди, которые работают на предприятии на основании официально оформленных трудовых отношений. А если говорить о персонале, то здесь имеется в виду часть работников, относящихся к оперативному управлению, а также внештатные сотрудники. Такое понятие, как человеческие ресурсы, является намного более емким и широким. Оно подразумевает способности и потенциальные возможности человека относительно его физической, умственной и эмоциональной деятельности, которые помогают ему эффективно участвовать в производственной деятельности. Если рассматривать человеческие ресурсы и персонал с точки зрения управления, то стоит отметить, что в первом случае решаются глобальные долгосрочные задачи, а во втором речь идет об оперативных программах. Планирование человеческих ресурсов Планирование подразумевает четкое определение потребности и стоимости человеческих ресурсов на определенный момент времени. Оценивается не только численность, но также и квалификационные показатели. • Эффективное планирование следующим образом влияет на результаты работы предприятия: оптимизация производственного процесса, которая заключается в определении точного необходимого количества работников; • совершенствование механизмов подбора персонала, которые позволяют принять на работу сотрудников, которые четко соответствуют требованиям, предъявляемым организацией; • разработка современной системы обучения новых сотрудников, а также повышения квалификации имеющихся; • изучение ретроспективных показателей и определение тенденций, которые дают возможность спрогнозировать будущую кадровую ситуацию; • продуманная политика в сфере управления кадрами позволяет значительно сократить затраты и повысить экономическую эффективность работы предприятия.

Ресурсы как система Поскольку управление людьми представляет собой достаточно сложную процедуру, то справедливо будет сказать о существовании такого явления, как система человеческих ресурсов. Если рассматривать ее с точки зрения организации, то можно выделить следующие основные задачи: • оценка имеющихся ресурсов, а также планирование будущей потребности в них; • изучение ситуации на рынке труда; отбор кадров по психологическим и профессиональным характеристикам; • принятие мер по повышению эффективности деятельности персонала; • изучение уровня жизни работников и действия, направленные на его улучшение; • разработка нового или же совершенствование существующего механизма мотивации и стимулирования сотрудников к эффективному труду; • поощрение инициативы, а также стимулирование к новаторскому труду.

Управление ресурсами Система управления человеческими ресурсами ставит перед собой две основные цели: • непрерывный анализ ситуации с кадрами с целью своевременного обеспечения ими организации; • создание для сотрудников максимально комфортных условий, в которых они смогут эффективно реализовать свой трудовой и интеллектуальный потенциал. Для того чтобы управление человеческими ресурсами в организации было эффективным, необходимо соблюдение ряда обязательных условий: • цели должны быть сформулированы четко, а также иметь реально достижимые границы; анализ работы предприятия быть глубоким и комплексным; • персонал должен быть полностью обеспечен всеми необходимыми для работы ресурсами; каждый работник должен выполнять те обязанности, которые соответствуют уровню его квалификации; • трудовой процесс необходимо осуществлять с использованием самых современных технологий. Развитие ресурсов Человеческий потенциал имеет тенденцию к постоянному нарастанию. Это связано с тем, что со временем предприятие или организация начинают требовать все большей отдачи от своих сотрудников. Именно поэтому развитие человеческих ресурсов является одним из ключевых вопросов руководства фирмы. Одним из самых сложных периодов для любого работника является его адаптация на предприятии. Мало того что новички обязаны ознакомиться со всеми организационными моментами, они также должны занять определенное место в коллективе и пройти через серьезное психологическое давление. Огромное значение также имеет введение человека в новую должность, а именно — знакомство с должностными обязанностями. Огромное значение в протекании этих процессов играет политика руководства предприятия по данным вопросам. Важна также и доброжелательная атмосфера, требуется и методическое обеспечение. Так, например, крупные фирмы имеют такую практику, как проведение лекций и семинаров для новых кадров, а также внедрение обучающих программ. Проблемы человеческих ресурсов предприятия Одной из важнейших проблем, с которой сталкивается человеческий ресурс предприятия, является уделение недостаточного внимания данному вопрос. Тем не менее управление людьми требует специальных знаний, а также навыков и механизмов. Так, первое, на что стоит обратить внимание — это развитие лидерства в коллективе. Причем это должно касаться именно рабочих моментов, а не личных взаимоотношений сотрудников. К сожалению, отечественные предприятия нередко этим пренебрегают. Еще одной важной проблемой организацией является уделение недостаточного внимания или же полное игнорирование необходимости управления человеческими ресурсами. Тем не менее стоит понимать, что кадры не имеют способности к саморегулированию. Должна быть выработана четкая политика по данному вопросу. Одной из самых серьезных недоработок современного руководства является рассмотрение организации в отдельности от персонала. Так, иногда работники оказываются не готовы к переменам в работе предприятия. Концепция управления персоналом Данная категория включает в себя несколько аспектов: • экономическая составляющая; строгое подчинение единому руководителю; • определение четкой иерархии управления; разработка норм дисциплины, а также системы поощрений и взысканий; • четкое определение зоны ответственности каждого из сотрудников; разработка организационной культуры, благодаря которой персонал ощущает единство трудового коллектива. Самой большой ошибкой можно считать недооценку человеческой составляющей в работе предприятия. Зачастую именно это упущение руководства является причиной серьезны экономических проблем. Специфика человеческих ресурсов Человеческие ресурсы организации имеют ряд особенностей, которые отличают их от прочих ресурсов организации: • людям свойственно эмоционально и, порой, непредсказуемо реагировать на те или иные изменения в работе предприятия; • поскольку человек обладает интеллектом, то он постоянно совершенствует свои знания и навыки, что должно непрерывно подкрепляться усилиями со стороны руководства; • работники осознанно подходят к выбору рода своей деятельности. В управлении персоналом стоит руководствоваться принципом уважения. Также стоит перенимать опыт ведущих зарубежных фирм по данному вопросу. Рекомендации по эксплуатации человеческих ресурсов Для того чтобы использование человеческих ресурсов на предприятии было эффективным, менеджеры должны руководствоваться рядом рекомендаций в своей деятельности: • лучшей мотивацией для сотрудников станет наглядная демонстрация карьерного роста высшего руководства (персонал должен ставить перед собой конкретные цели и осознавать реальность их достижения); • одним из важнейших аспектов является оплата труда (даже в самые трудные и кризисные периоды работники должны получать оговоренную сумму, осознавать свою ценность для организации); • сотрудники должны досконально знать исчерпывающую информацию о своем предприятии, а также механизм получения прибыли (знания работников не должны ограничиваться узким кругом их обязанностей); • в общении с каждым из сотрудников стоит руководствоваться уважением, ведь каждый из них имеет возможность уйти в другую организацию. Роль человеческих ресурсов должна четко осознаваться на всех уровнях. Это один из самых важных элементов функционирования не только отдельно взятого предприятия, но также и государства в целом. Человек — это наивысшая ценность, а наибольший интерес в экономическом плане представляют его способности и интеллект.

Ուսումնական նյութ. Զբոսաշրջային ծառայություններ

Զբոսաշրջային ռեսուրսներ

ՀՀ «Զբոսաշրջության և զբոսաշրջային գործունեության մասին» օրենքով զբոսաշրջային ռեսուրսները բնութագրվում են որպես զբոսաշրջիկների մտավոր, նյութական, ֆիզիկական և այլ պահանջմունքների բավարարմանն ուղղված պատմամշակութային, կրոնական բնույթի, բնական, մարդկային, սոցիալ-տնտեսական և այլ ռեսուրսներ: Զբոսաշրջային ռեսուրսների էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք հիմք են ծառայում զբոսաշրջային արդյունքի ձևավորման համար: Ավելի ընդհանրական կերպով կարելի է ասել, որ զբոսաշրջային ռեսուրսներ են համարվում այն ամենը, ինչը հնարավոր է օգտագործել կոնկրետ տարածաշրջանում զբոսաշրջային գործունեության կազմակերպման և զբոսաշրջիկներ գրավելու համար: Կան զբոսաշրջային ռեսուրսների դասակարգման մի քանի մոտեցումներ: Ընդհանուր առմամբ դրանք լինում են. 

1. բնական ռեսուրսներ. կլիման, բնապատկերները, լանդշաֆտը, ծովերը, լճերը, գետերը, լեռները, անտառները: Բնական ռեսուրսների կարևորագույն ֆունկցիան դրանց օգտագործման հնարավորությունն է մարդու հոգևեր և ֆիզիկական ուժերի վերականգնման համար:


2. մարդածին ռեսուրսներ, որոնք ստեղծվել են մարդու կողմից, նրա աշխատանքի արդյունքում, այսինքն` ճարտարապետական կառույցները, հուշարձանները, արվեստի ստեղծագործությունները: Դրանք հենց ցուցադրման օբյեկտներն են:


3. լրացուցիչ ռեսուրսներ, որոնք ուղղված են զբոսաշրջիկներին կացության, տեղափոխման և այլ ծառայությունների ապահովմանը և ներառում են նաև այն բոլոր կազմակերպությունները, որոնք զբաղվում են զբոսաշրջիկների ընդունմամբ և սպասարկմամբ: Այս ռեսուրսներըն անվանում են նաև ճանապարհորդության տնտեսական հարմարություններ:


4. զբոսաշրջային տեղեկատվական ռեսուրսներ: Տեղեկատվությունը ծառայությունների ոլորտում, հատկապես զբոսաշրջության բնագավառում, շատ մեծ կարևորություն ունեցող ռեսուրս է : Զբոսաշրջային տեղեկատվական ռեսուրսներ ասելով հասկանում ենք կոնկրետ տարածքի կամ օբյեկտի, դրա պատմության, մշակույթի, բնության մասին ամբողջական տեղեկատվությունը, որը ներկայացվում է զբոսաշրջիկին մինչ ճամփորդությունը, դրա ընթացքում և ավարտից հետո: Մանրամասնելով կարելի է ասել, որ տեղեկատվական ռեսուրսներին են դասվում բելեր տեսակի ուղեցույցները, զբոսաշրջային քարտեզները, տեսա և ձայներիզները, և ցանկացած տեսակի տեղեկություն, որը կապված է տարածքի կամ օբյեկտի հետ:

Առաջարկի և պահանջարկի տեսություն

Պահանջարկի էությունը

Պահանջարկը ապրանքների և ծառայությունների այն քանակությունն է որը գնորդը պատրաստ է ձեռք բերել տվյալ գնով և տվյալ պահին: 

Բաժանվում է երկու տնտեսական հասկացություն՝ «պահանջարկ» և «պահանջմունքներ»։

Պահանջմունքը մարդու ունեցած կարիքն է ինչ֊որ բանի նկատմամբ իսկ պահանջարկը պահանջմունքների այն մասն է որի դիմաց սպառողը պատրաստ է և կարող է վճարել։

Ապարանքի պահանջարկը մի շարք գործոններից է կախված՝ գնից եկամուտներից, սպառողի նախասիրություններից և այլն։

Պահանջարկի օրենքն է՝ ինչքան բարձր է ապրանքի գինը, այնքան ցածր է պահանջարկը և հակառակը։

Պահանջարկի վրա ազդող ոչ գնային գործոնները

1. Բնակչության եկամուտները։ Եկամուտների ավելացման դեպքում մեծանում է թանկ, որակյալ ապրանքների պահանջարկը։

2. Նույնանման ապրանքների պահանջարկը և գինը
Երբ մի ապրանքի գինը բարձրանում է դրա պահանջարկը նվազում է բայց միաժամանակ բարձրանում է փոխարինող ապրանքի պահանջարկը։

3. Շուկայի չափերը
Որքան մեծ է ապրանքի առաջարկի ծավալմերը, այնքան ցածր է դրա գինը և հետևեբար մեծ է դրա պահանջարկը։

4. Գնորդների թիվը
Որքան շատ են սպառողները այնքան մեծ է պահանջարկը։

5. Գնորդների ճաշակը, նախասիրությունները և ազգային առանձնահատկությունները
Իմանալով գնորդների նախասիրույթունները, ճաշակը և դա ազգային առանձնահատկությունները և ինչի հանդեպ պահանջարկը մեծ է կօգնի ապրանքը շուտ կվաճառվի և դրա համար ցանկացած գին կվճարեն։

6.Սպասումները
Սպառողական սպասումները կապված են ապրանքների և ծառայությունների գների փոփոխության կամ եկամուտների փոփոխության հետ։ Օրինակ եթե սպասվում է որ ապագայում ապրանքների գինը բարձրանալու է ապա դա ստիպում է սպառողներին ձեռք բերել ավելի շատ ապրանքներ։

7. Գովազդ
Լավ կազմակերպված գովազդը նպաստում է պահանջարկի մեծացմանը հատկապես երբ սպառողը դեռևս ծանոթ չէ այդ ապրանքին։

8. Եկամտի և փոխարինման էֆեկտները
Եկամտի էֆֆեկտը ցույց է տալիս ինչպես է փոփոխվում սպառողի եկամուտը և պահանջարկը ապրանքների գների փոփոխման դեպքում։

«Տարօրինակ ապրանքներ»

Տնտեսագիտության մեջ գոյություն ունի այնպիսի «տարօրինակ ապրանքներ» երբ գնի անկումը բերում է պահանջարկի իջեցմանը իսկ գների բարձրացումը ապրանքների պահանջարկի բարձրացմանը։ Դա կոչվում է Գիֆենի էֆեկտ։ 

Որոշ սպառողներ կարող են կրճատել իրենց պահանջարկը գնի անկման դեպքում քանի որ այդ ապրանը դառնում է ավելի մատչելի, օգտագործումը աճում է, իսկ սպառողները չեն ուզում լինել ինչպես բոլորը սա Սնոբի էֆեկտն է։

Թանկարժեք ապրանքների պահանջարկը կարող է մեծանալ, եթե դրանց գները աճում են քանի որ հարուստ գնորդները ձեռք են բերում այդ ապրանքը իրենց հեղինակությունը, վարկը պահպանելու համար սա Վեբլենի էֆեկտն է։

Առաջարկի էությունը

Առաջարկ է կոչվում ապրանքների և ծառայությունների այն քանակը, որը պատրաստ են վաճառել արտադրողները որոշակի գնով, ծավալով, որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում։ Առաջարկի ծավալը կախված է ապրանքի գնից ,արտադրության վրա ծախսվող արտադրական ռեսուրսների գներից և այլ գործոններից։

Առաջարկի օրենքը՝ ինչքան բարձր է գինը, այնքան մեծ է արտադրության ծավալը։

Առաջարկի վրա ազդող ոչ գնային գործոնները

1. Արտադրության ծախքերի փոփոխությունը՝ տեղնիկական նորամուծությունների, ռեսուրսների աղբյուրների, հարկային քաղաքականության, արտադրության գործոնների արժեքի փոփոխության արդյունքում

2. Ուրիշ ապրանքների գների փոփոխությունը

3. Արտադրության տեխնոլոգիական կարողությունները

4. Հարկերի և դոտացիաների մակարդակը

5. Ճյուղի զարգացման հեռանկարները

6. Բնական աղետների, քաղաքական գործողությունների, պատերազմների ազդեցությունը առաջարկի կրճատման վրա։

Շուկայական հավասարակշռություն

Շուկայում տնտեսվարող արտադրող֊վաճառողների և գնորդ֊սպառողների փոխհարաբերւթյունից ձևավորվում է այն գինը ինչն այլ հավասար պայմաններում նպատակահարմար է և արտադրողների և սպառողների համար։ Շուկայական հարաբերությունների պայմաններում արտադրողի և սպառողի միջև ձևավորվում է որոշակի համաձայնություն գնի մակարդակի որոշման հարցում։ Շուկայում ձևավորվում է նոր գին որը որոշ հեղինակներ այն անվանում են հավասարակշռված գին , շուկայական գին կամ օպտիմալ գին։

Առաջարկի և պահանջարկի կորերի հատման կետը (E) ցույց է տալիս առք ու վաճառքի այն իրական գինը (OP1), որն անվանում են «հավասարակշռված գին»։ Միայն այդ գնի դեպքում է շուկա դուրս բերված ապրանքների քանակը համընկնում գնումների քանակին, կամ պահանջարկն ու առաջարկը հավասար են (D=S):

Եթե շուկայական գինը հավասար չէ հավասարակշռված գնին ապա արտադրող֊վաճառողների և գնորդ֊սպառողների գործողությունները մղում են դեպի հավասարակշռված գինը։

Գնի իջեցումը հանգեցնում է պակասուրդի, իսկ բարձրացումը ավելցուկի։

Ապրանք արտադրողների կամ վաճառողների միջև մրցակցությունը բերում է գների իջեցման իսկ մրցակցությունը գնորդների կամ սպառողների միջև գների բարձրացման։ Այսպիսով հավասարակշռված է այն գինը երբ առաջարկը շուկայում համապատասխանում է պահանջարկին իսկ գինն էլ գտնվում է դրանց կորագծերի հատման կետում (ցույց է տալիս առք ու վաճառքի իրական գինը):

Հավասարակշռված գինը ունի հետևյալ հատկություններով

  1. Շուկայում առաջարկված ապրանքների քանակը հավասար է գնորդների ներկայացրած պահանջին։ 
  2. Հավասարակշռված կետում արտահայտված է նաև առավելագույն սոցիալական էֆեկտ։ Հավասարակշռության գնի դեպքում սպառողը ձեռք է բերում բարիքների սահմանային քանակություն։

Գների վերին սահմանն առավելագույն գինն է որից արտադրողն իրավունք չունի վաճառելու։

Առաջարկի և պահանջարկի տեսություն :Հարցաշար

1. Ինչ է պահանջարկը
Պահանջարկը ապրանքների և ծառայությունների այն քանակությունն է որը գնորդը պատրաստ է ձեռք բերել տվյալ գնով և տվյալ պահին։

2. Ներկայացնել պահանջարկի օրենքը
Պահանջարկի օրենքը՝ Ինչքան բարձր է ապրանքի գինը այնքան ցածր է պահանջարկը և հակառակը։

3. Ինչ է առաջարկը
Առաջարկը ապրանքների և ծառայությունների այն քանակն է որը պատրաստ են վաճառել արտադրողները որոշակի գնով, որոշակի ծավալով, որոշակի ժամանակահատվածի ընթացքում։

4. Ներկայացնել առաջարկի օրենքը
Առաջարկի օրենք՝ ինչքան բարձր է գինը, այնքան մեծ է արտադրության ծավալը։

5. Պահանջարկի և առաջարկի վրա ազդող գործոնները (գնային, ոչ գնային):
Պահանջարկի վրա ազդող ոչ գնային գործոնները
1. Բնակչության եկամուտները։ Եկամուտների ավելացման դեպքում մեծանում է թանկ, որակյալ ապրանքների պահանջարկը։

2. Նույնանման ապրանքների պահանջարկը և գինը
Երբ մի ապրանքի գինը բարձրանում է դրա պահանջարկը նվազում է բայց միաժամանակ բարձրանում է փոխարինող ապրանքի պահանջարկը։

3. Շուկայի չափերը
Որքան մեծ է ապրանքի առաջարկի ծավալմերը, այնքան ցածր է դրա գինը և հետևեբար մեծ է դրա պահանջարկը։

4. Գնորդների թիվը
Որքան շատ են սպառողները այնքան մեծ է պահանջարկը։

5. Գնորդների ճաշակը, նախասիրությունները և ազգային առանձնահատկությունները
Իմանալով գնորդների նախասիրույթունները, ճաշակը և դա ազգային առանձնահատկությունները և ինչի հանդեպ պահանջարկը մեծ է կօգնի ապրանքը շուտ կվաճառվի և դրա համար ցանկացած գին կվճարեն։

6.Սպասումները
Սպառողական սպասումները կապված են ապրանքների և ծառայությունների գների փոփոխության կամ եկամուտների փոփոխության հետ։ Օրինակ եթե սպասվում է որ ապագայում ապրանքների գինը բարձրանալու է ապա դա ստիպում է սպառողներին ձեռք բերել ավելի շատ ապրանքներ։

7. Գովազդ
Լավ կազմակերպված գովազդը նպաստում է պահանջարկի մեծացմանը հատկապես երբ սպառողը դեռևս ծանոթ չէ այդ ապրանքին։

8. Եկամտի և փոխարինման էֆեկտները
Եկամտի էֆֆեկտը ցույց է տալիս ինչպես է փոփոխվում սպառողի եկամուտը և պահանջարկը ապրանքների գների փոփոխման դեպքում։ 

Առաջարկի վրա ազդող ոչ գնային գործոնները
1. Արտադրության ծախքերի փոփոխությունը՝ տեղնիկական նորամուծությունների, ռեսուրսների աղբյուրների, հարկային քաղաքականության, արտադրության գործոնների արժեքի փոփոխության արդյունքում

2. Ուրիշ ապրանքների գների փոփոխությունը

3. Արտադրության տեխնոլոգիական կարողությունները

4. Հարկերի և դոտացիաների մակարդակը

5. Ճյուղի զարգացման հեռանկարները

6. Բնական աղետների, քաղաքական գործողությունների, պատերազմների ազդեցությունը առաջարկի կրճատման վրա։

6. Ներկայացնել առաջարկի և պահանջարկի կապը

Հավասարակշռված գնի պայմաններում առաջարկը համապատասխանում է պահանջարկին և շուկայում ստեղծվում է հավասարակշռված իրավիճակ։

ՀՀ օրենքը հեղինակային իրավունքի և հարակից իրավունքների մասին

Հոդված 13.Ստեղծագործության ազատ օգտագործումը

Առանց հեղինակի կամ հեղինակային իրավունքի այլ իրավատիրոջ համաձայնության և առանց հեղինակային վարձատրության, սակայն հեղինակի անվան և սկզբնաղբյուրի պարտադիր նշումով, թույլատրվում է`

– գիտական, հետազոտական, բանավիճական, քննադատական և տեղեկատվության նպատակով օրինական ճանապարհով բացահայտված ստեղծագործության քաղվածքների բնագիր կամ թարգմանաբար մեջբերումը (ցիտումը), այդ թվում` նաև թերթերի և ամսագրերի հոդվածներից քաղվածքների վերարտադրումը մամուլի տեսության ձևով` մեջբերման նպատակն արդարացնող ծավալով.

օրինական ճանապարհով բացահայտված գրական և արվեստի ստեղծագործությունների ու դրանցից քաղվածքների` իբրև լուսաբանություն, օգտագործումը ուսուցողական բնույթի հրատարակություններում, հեռարձակող կազմակերպության հաղորդումներում (ծրագրերում), ձայնագրություններում և տեսագրություններում` ուսուցումը լուսաբանելու նպատակն արդարացնող ծավալով.

Սեփականության և հեղինակային ու հարակից իրավունքները ՀՀ-ում

ՀՈԴՎԱԾ 50.ՁԵՌՆԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎԵՐԱԿԱԶՄԵԼՈՒՑ ԿԱՄ ԼՈՒԾԱՐԵԼՈՒՑ ՀԵՏՈ ԱՅՆ ԱՇԽԱՏԱՎՈՐԱԿԱՆ ԿՈԼԵԿՏԻՎԻՆ ՀԱՆՁՆԵԼԸ

Պետական գույքի կառավարման լիազորություն ունեցող պետական մարմնի կողմից պետական ձեռնարկությունը վերակազմելու, լուծարելու որոշման ընդունման կամ անվճարունակ (սնանկ) ճանաչելու դեպքում ձեռնարկությունը կարող է կոլեկտիվին տրվել վարձակալման կամ այն կարող է վերակազմվել կոլեկտիվ սեփականության վրա հիմնված այլ ձեռնարկության, վաճառվել, աճուրդի հանվել մասնավոր անձանց, կոլեկտիվներին, այլ պետական մարմիններին:

 Ձեռնարկությունը վերակազմելու, լուծարելու կամ անվճարունակ ճանաչելու դեպքում տվյալ ձեռնարկության կոլեկտիվն ունի այն վարձակալելու կամ որպես սեփականություն ձեռք բերելու նախապատվության իրավունք:

ՀՈԴՎԱԾ 60.ՍԵՓԱԿԱՆԱՏԻՐՈՋ ՇԱՀԵՐԻ ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՕՐԵՆՔՈՎ ՆԱԽԱՏԵՍՎԱԾ ՀԻՄՔԵՐՈՎ ՆՐԱ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼԻՍ

Այն հողամասը վերահատկացվելու որոշման կապակցությամբ, որտեղ գտնվում են սեփականատիրոջը պատկանող տունը, այլ շինությունները, կառուցվածքները կամ տունկերը, կամ էլ պետական մարմնի այնպիսի որոշման կապակցությամբ, որը անմիջականորեն նպատակադրված չէ սեփականատիրոջից վերցնելու նրա գույքը, սեփականության իրավունքի դադարեցում թույլատրվում է միայն Հայաստանի Հանրապետության  օրենսդրական ակտերով սահմանված դեպքերում ու կարգով սեփականատիրոջը լրիվ ծավալով հատուցելով սեփականության իրավունքի դադարեցման հետևանքով պատճառված վնասները:

Սեփականության իրավունքի դադարեցման մասին որոշումը, եթե սեփականատերը համաձայն չէ դրան, չի կարող իրագործվել, քանի դեռ այդ վեճը չի լուծվել դատարանի, պետական արբիտրաժի կամ միջնորդ դատարանի կողմից: Վեճի քննության ժամանակ լուծվում են նաև պատճառված վնասները սեփականատիրոջը հատուցելու հետ կապված բոլոր հարցերը:

Տնտեսագիտության հարցեր

  1. Շուկայական տնտեսության ձևավորման նախադրյալները

Շուկայական հարաբերությունների ծագման առաջին պայմանն աշխատանքի հասարակական բաժանումն ու մասնագիտացումն է։
Այսինքն մասնագիտանում են այս կամ այն ապրանքի, ծառայության արտադրության մեջ։ Շուկայական հարաբերությունների երկրորդ պայմանը սեփականության տարբեր ձևերի կամ բազմասեփականության առկայությունն է։ Բազմասեփականությունը ձևավորվում է շուկայական հարաբերությունների գոյության երրորդ անհրաժեշտ պայմանը տնտեսավարող սուբյեկտների ինքնավարությունն ու ինքնուրույնությունը։

2. Սեփականության ձևերը

Սեփականությունը որպես տնտեսական կատեգորիա, օբյեկտիվ հարաբերությունների համակարգ է կապված արտադրության միջոցների և արդյունքների յուրացման հետ։ Սեփականությունն ընդգրկում է ամբողջ տնտեսական գործընթացը և թափանցում է արտադրության, բաշխման և սպառման փուլերը։

3. Շուկայական տնտեսության սուբյեկտները և օբյեկտները

Բարիքները և արտադրության գործոնները համարվում են շուկայի օբյեկտներ։

Սուբյեկտներ՝ տնային տնտեսություն, ֆիրմա կամ ձեռնարկություն, պետություն։

Տնտեսագիտություն առաջադրանքներ

  1. Տնտեսագիտության  էությունն ու  տնտեսագիտական մտածելակերպը բնութագրող 8 սկզբունքները:

Տնտեսագիտությունը գիտություն է, որն ուսումնասիրում է բարիքի և
ծառայությունների արտադրության, բաշխման, փոխանակման և սպառման
ընթացքում մարդկանց միջև ծագած հարաբերությունները։
Ծառայությունների արտադրություն֊ գիդ, տրանսպորտ, հյուրանոց, սնունդ
բաշխում֊ տուրերի տեսակներ
փոխանակում֊
սպառում֊ տուրերի վաճառք,

2. Ռեսուրսների բովանդակությունը և դրանց տեսակները:

Ռեսուրսները սահմանափակ են։

Ռեսուրսները լինում են բնական, աշխատանքային, նյութական, ֆինանսական, տեղեկատվական։
բնական֊ բնության տված բարիքներ (լճեր, սարեր)
աշխատանքային֊ գիդ, վարորդ, տուր օպերատոր, տուր մենեջեր
նյութական֊ տուր օֆիս, կազմակերպության մեքենա
ֆինանսական֊ գումար
տեղեկատվական֊ տեսարժան վայրեր (թանգարաններ, եկեղեցիներ, հուշարձաններ)

3. Արտադրական հնարավորությունների սահմանափակություն:

Արտադրական հնարավորությունները բնության տված կամ մարդու կողմից ստեղծված ռեսուրսներն են:

Արտադրական հնարավորությունների հիմնական տեսակներն են՝ աշխատանքը, հողը, ձեռնարկատիրությունը, կապիտալը, ինչպես նաև՝ տեղեկատվությունն ու գիտությունը:

4. Տնտեսական երեք հիմնահարցերը և դրանց սահմանման հիմքերը:

Ցանկացած հասարակություն լուծում է տնտեսության 3 հարց.

· ի՞նչ արտադրել,

· ո՞ւմ համար արտադրել,

· ինչպես արտադրել:

Ինչ արտադրել – հնարավոր ծառայություններից կամ ապրանքներից որո՞նք պետք է արտադրվեն:

Ո՞ւմ համար արտադրել – ո՞վ պետք է գնի կամ օգտվիտվյալ ծառայությունից:

Ինչպե՞ս արտադրել – արտադրական ի՞նչ ռեսուրսների օգնությամբ պետք է ապրանքները և ծառայությունները իրականանան: